• پنجشنبه 06 دی 1397 16:31
  • كد: 650

شهرداری ها در قالب حوزه و عرصه حکومت های محلی وظایف و نقش های متعدد اجرایی را بر عهده دارند و شوراهای شهر نیز در جایگاه مجلس محلی، نقش تعیین خط مشی‌ها و اعمال نظارتی را ایفا می کنند. چنین مجموعه ای برای پاسخ به نیازهای رو به رشد جامعه شهری نیازمند منابع درآمدی است که با چنین رشدی مطابقت و برابری داشته و به طیف وسیع انتظارات شهروندان پاسخ مناسبی دهد. در این مسیر مجموعه مدیریت شهری نیازمند منابع و یک نظام پایدار درآمدی است تا بتواند به وظایف محوله خود جامه عمل بپوشاند. در این زمینه ایجاد تعادل میان منابع درآمدی و هزینه ها، رویکردی اساسی است که سبب حفظ کارایی و ارتقای چنین نهادی می شود.

درآمد پایدار
درآمد پایدار درآمدی است که به طور مستمر قابل حصول باشد و میزان آن در کوتاه مدت دچار نوسانات شدید نشده و در عین حال، شرایط کیفی و زیست محیطی شهر را به مخاطره نیندازد. درآمد پایدار شهر باید دارای دو عنصر مطلوبیت ، در قالب رویکرد عدالت محورانه و نیز انعطاف پذیری در قالب خصوصیتی باشد که نشان می دهد رشد درآمدها متناسب با رشد هزینه های شهری است.در دهه های اخیر جمعیت شهری در ایران رشد چشمگیری داشته و به بیش از 70درصد رسیده است.نبود نگاهی صحیح به منابع درآمدی مدیریت های شهری کشور در نظام کلان اقتصادی و تمایل به خوداتکایی مالی شهرداری ها، باعث ایجاد منابع ناپایدار مالی به ویژه از محل ساخت و سازهای شهری و در نتیجه ایجاد عدم تعادل در بودجه شـهـرداری ها شده است.با تـوجــه به اینکه بسیــاری از وظایـف شهرداری ها از تکالیف نخست دولت است، کمک های دولتی به شهرداری ها در قالب ردیـف های اضافه یا ردیف های بودجه ای می تواند از طریق اجرای طرح های برابر سازی ملی به تحقق عدالت منجر شود. از طرف دیگر، بر اساس تبصره یک ماده پنج قانون موسوم به تجمیع عوارض، شوراهای اسلامی شهرها در خصوص وضع و وصول عوارض محلی، مهم‌ترین نقش را ایفا می‌کنند که از این مسیر نیز بخش اعظمی از منابع مالی شهرداری‌ها قابل حصول است.همچنین بر اساس قوانین، مدیریت شهری می‌تواند بهای خدمات شهری را تعیین و دریافت کند. تمامی این موارد نشانه وجود راهکارهای قانونی تامین منابع و درآمدهای پایدار برای شهرهاست که در بخش وصول عوارض و بهای خدمات شهری، شوراهای شهری درجایگاه مرجع تصویب نوع و میزان عوارض، مهم‌ترین نقش را در نیل به پایداری درآمد شهری ایفا می کنند. در این میان عدم برنامـه ریزی صحیح مدیریت‌های شهری و نیز عدم توجه کافی دولت‌ها به وظایف خود در این زمینه، باعث ایجاد معضلاتی از قبیل فروش بی رویه تراکم در شهرها و در نتیجه کاهش فضاهای عمومی، اختلال در شبکه های ارتباطی حمل و نقل و سیستم‌های شهری شده است. همچنین دریافت عوارض خارج از قاعده، آسیبی جدی به اعتماد عمومی شهروندان وارد کرده است.

 ناپایدارهای دردسرساز
 عوارض مازاد تراکم، عوارض ناشی از اجرای کمیسیون ماده 100، منابعی ناپایدار و عوارض حاصل‌شده از صدور پروانه های ساختمانی، عوارض بر ارتباطات و حمل و نقل و عوارض نوسازی، منابعی پایدار به حساب می آیند.توجه بیش از حد به دریافت عوارض تولید به جای مصرف، پرهزینه بودن روش های دریافت عوارض و بهای خدمات و عدم مدیریت یکپارچه شهری، نقش بسیار چشمگیری در عدم دستیابی به منابع مالی پایدار شهری دارد.در این زمینه راهکارهای متنوعی برای اصلاح روند موجود قابل ذکر است، برای مثال اصلاح نظام تخصیص، وصول و شفاف سازی درآمدها، اصلاح نظام درآمد ها و بودجه ریزی مالی بر اساس اطلاعات دقیق و یافته های پژوهشی موثر و توجه به استفاده از ظرفیت های مردمی در تعریف پروژه های درآمد زا می تواند راهکاری باشد برای رسیدن به درآمدهای پایدار.

 

منابع: صفری، راحله و مجتبی حاتمی، ۱۳۹۰، درآمدی بر اقتصاد شهری و نقش آن در توسعه پایدار شهری، همایش ملی شناسایی و تبیین راهکارهای تحقق جهاد اقتصادی در شهرداری‌ها

افزودن ديدگاه